JAK SĄDOWO USTALIĆ FAKT URODZENIA OSOBY NA TERYTORIUM UKRAINY?

I. POZA SĄDEM

Konieczność poszukiwania informacji przedprocesowych można tłumaczyć tym, że sąd nie będzie w stanie ustalić faktu urodzenia danej osoby, chyba że potwierdzi się, że nie ma informacji o tej osobie w organach RATS lub w archiwum, a skarżący podjął wszelkie możliwe środki w celu ustalenia tego faktu poza sądem. Jednocześnie wnioskodawca musi posiadać inne dowody, że taka osoba rzeczywiście urodziła się na Ukrainie, ale w pewnych okolicznościach utraciła dokumenty potwierdzające to.

W takim przypadku należy zwrócić się do oddziałów terenowych Archiwów Państwowych i RIO. Ściślej mówiąc, do tego, który terytorialnie odpowiada miejscu urodzenia krewnych skarżącego. Aby ułatwić identyfikację osoby, wniosek powinien zawierać wszystkie dane na jej temat, które posiada wnioskodawca.

Wyszukiwanie dokumentów w archiwach często nie daje rezultatów. Można to wytłumaczyć faktem, że podczas I wojny światowej i II wojny światowej ogromna liczba dokumentów została utracona i zniszczona. W takim przypadku archiwum wysyła odpowiedź, że nie posiada takich informacji. Po wykorzystaniu wszelkich możliwych metod przedprocesowego ustalenia faktu urodzenia osoby na terytorium Ukrainy, wnioskodawca może zwrócić się do sądu.

II. PROCEDURA SĄDOWA

Zazwyczaj na etapie otrzymania odpowiedzi z archiwów państwowych o braku rekordów metrykalnych kończy się próba przywrócenia utraconego połączenia osoby z państwem. W takich przypadkach istnieje inny przewidziany prawem sposób ustalenia faktu urodzenia osoby – odwołanie się do sądu w odrębnym postępowaniu z oświadczeniem o ustaleniu faktu mającego znaczenie prawne.

W praktyce zdarza się wiele przypadków, w których osoby fizyczne zwracały się do sądu w celu ustalenia, gdzie urodził się ich dziadek lub babcia, w celu ustalenia przynależności do określonej narodowości ze względu na obecność więzów rodzinnych itp. W większości takich przypadków wynik był pozytywny dla wnioskodawcy. Z uwagi na to, że taka praktyka jest dość powszechna, podpowiemy, do którego sądu należy się zwrócić i jakie dokumenty należy dołączyć, aby potwierdzić podane w nim fakty.

Warto zacząć od tego, czym są odrębne postępowania. Zgodnie z art. 293 Kodeksu postępowania cywilnego Ukrainy jest to rodzaj nieodpowiedniego postępowania cywilnego. Sprawy cywilne dotyczące stwierdzenia istnienia lub braku faktów prawnych mających znaczenie dla ochrony praw, wolności i interesów osoby lub stworzenia warunków do wykonywania osobistych praw niemajątkowych lub majątkowych lub stwierdzenia obecności lub braku prawa bezsporne są rozpatrywane w odrębnym postępowaniu. Innymi słowy, jest to metoda ustalenia pewnych faktów w postępowaniu sądowym przy minimalnym nakładzie czasu.

Ważne jest, do jakiego sądu się zwrócić, jak prawidłowo przygotować wniosek i co w nim napisać.

Dlatego wnioskodawca musi najpierw ustalić jurysdykcję. Należy zwrócić uwagę na kilka punktów.

Wnioskodawca jest obywatelem Ukrainy

1. Jeżeli miejsce zamieszkania wnioskodawcy znajduje się na terytorium Ukrainy , wniosek należy złożyć do sądu miejsca jego zamieszkania.
2. Jeżeli wnioskodawca mieszka poza Ukrainą , konieczne jest zwrócenie się do Sądu Najwyższego o ustalenie jurysdykcji.

Wnioskodawca jest cudzoziemcem

1. Właściwość sądu ustala się w momencie wszczęcia postępowania w sprawie (zgodnie z Ustawą Ukrainy „O prawie prywatnym międzynarodowym”). Oznacza to, że cudzoziemiec może zwrócić się do dowolnego sądu na terytorium Ukrainy.
2. Kwestia ta nie jest jednoznacznie uregulowana przepisami prawa i może powodować pewne opóźnienia we wszczęciu postępowania.

Na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czyli art. 318, przy pisaniu oświadczenia należy wziąć pod uwagę cztery punkty, a mianowicie:

1. Określ fakt, który należy ustalić i uzasadnij cel takiego ustanowienia.
2. Wskaż, dlaczego nie można otrzymać lub odzyskać dokumentów, które świadczą o tym fakcie.
3. Przedstaw dowody na poparcie tego.
4. Dodaj do wniosku zaświadczenie o niemożności odzyskania utraconych dokumentów.

Proponujemy rozważenie możliwości napisania oświadczenia na przykładzie wystąpienia do sądu o ustalenie faktu urodzenia danej osoby na terytorium Ukrainy.

Przede wszystkim należy ustrukturyzować oświadczenie i wskazać w nim następujące fakty:

1. Jakie są więzi rodzinne między wnioskodawcą a osobą, której fakt prawny należy ustalić. Ważne jest, aby wszystko potwierdzić dokumentami (akty urodzenia, akty małżeństwa, wypisy z ksiąg państwowych itp.).
2. Dlaczego dokumenty zostały utracone i jakie środki podjął wnioskodawca, aby je odzyskać lub znaleźć. Jednocześnie warto dodać potwierdzenie, że wszystkie podjęte wcześniej środki nie są wystarczające do ustalenia faktu prawnego, a jedynym możliwym sposobem potwierdzenia faktu urodzenia osoby na terytorium Ukrainy jest orzeczenie sądu.
3. W jaki sposób skarżący dowiedział się o ukraińskim pochodzeniu swoich bliskich wobec braku dokumentów potwierdzających to? Na potwierdzenie swoich słów należy dodać dowody, ponieważ sąd podejmuje decyzję o ustaleniu faktu i muszą być ku temu podstawy.
4. Dlaczego wnioskodawca musi ustalić taki fakt?

Należy również zauważyć, że współczesne terytorium Ukrainy nie jest identyczne z tym, czym było jeszcze 50 lat temu. W związku z tym dokumenty krewnych wnioskodawcy mogą stwierdzać, że urodzili się oni na terytorium Rosji, Rumunii, Mołdawii itp. Nie będzie to w żaden sposób przeszkodą w ustaleniu faktu ich urodzenia na terytorium Ukrainy. Ważne jest tylko to, że miejscem urodzenia osoby jest współczesne terytorium Ukrainy. Dobrym przykładem jest miasto Chmielnicki. Wcześniej nazywał się Proskuriv i pojawiał się w dokumentach jako terytorium Rosji. Jednak teraz jest to terytorium Ukrainy. Nie jest konieczne udowadnianie takich faktów, a w razie potrzeby jest to nawet niemożliwe, ponieważ ustawodawstwo nie przewiduje badania „historycznego” ani „historyczno-prawnego”. W razie potrzeby o opinię naukową można zwrócić się jedynie do historyka lub kompetentnych osób.

Ostatnią rzeczą, którą chciałbym podkreślić, są warunki. Mówimy wprost o przypadkach, w których wnioskodawcą jest cudzoziemiec. W związku z istniejącym w praktyce problemem ustalenia jurysdykcji nie można dokładnie przewidzieć, jak długo potrwa w takim przypadku proces ustalenia faktu urodzenia osoby na terytorium Ukrainy.