Co zapewnia wspomniana ustawa?
Od teraz cudzoziemcy i bezpaństwowcy, którzy udzielili pomocy na terenie operacji antyterrorystycznej, mogą otrzymać zezwolenie na pobyt czasowy, a nawet obywatelstwo ukraińskie. Rozważmy te zmiany legislacyjne bardziej szczegółowo.
Jak cudzoziemiec może uzyskać zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie udziału w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy?
Na początek konieczne jest zdefiniowanie, co dokładnie jest uważane za „pomoc”. Prawo wskazuje, że pojęcie to obejmuje wszelką pomoc instruktażową, tj. strzelecką, taktyczną, medyczną, radiotechniczną, wybuchową i inną. Cudzoziemcy i bezpaństwowcy, którzy pomogli:
- jednostki Sił Zbrojnych Ukrainy, inne formacje wojskowe utworzone zgodnie z prawem Ukrainy, specjalne organy ścigania, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy, zaangażowane w prowadzenie operacji antyterrorystycznych, znajdujące się bezpośrednio na terenach jej prowadzą lub angażują się w realizację działań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa i obrony narodowej, odpieranie i odstraszanie zbrojnej agresji Federacji Rosyjskiej w obwodzie donieckim i ługańskim, będąc bezpośrednio na obszarach, na których są one prowadzone;
- lub formacje ochotnicze, które powstały lub zorganizowały się samoistnie w celu ochrony niepodległości, suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy i wraz z wyżej wymienionymi jednostkami brały bezpośredni udział w operacji antyterrorystycznej w trakcie jej realizacji, a także takie, które uczestniczył w realizacji zadań bojowych lub służbowych operacji antyterrorystycznej i/lub środków zapewnienia bezpieczeństwa i obronności państwa, odpierania i powstrzymywania agresji zbrojnej Federacji Rosyjskiej w obwodzie donieckim i ługańskim wraz z ww. jednostkami i formacje wolontariuszy.
Co do zasady, do wydania zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec musi przebywać legalnie na terytorium Ukrainy. Jednak bardzo często zdarzają się przypadki, gdy osoby uczestniczące w ATO przekroczyły okres dozwolonego pobytu na Ukrainie. Dlatego ustawa stanowi, że cudzoziemcy, którzy uczestniczyli w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy, uważa się za legalnie przebywających na terytorium Ukrainy od momentu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy do dnia jego otrzymania.
Istotny jest również przepis ustawy, zgodnie z którym przymusowy powrót wspomnianych cudzoziemców do kraju pochodzenia lub do państwa trzeciego, które dokonało aktu agresji na Ukrainę, lub do państwa nieuznającego integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy lub odmawia uznania bezprawności naruszania integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy.
W celu wydania zezwolenia na pobyt czasowy na tej podstawie cudzoziemiec składa:
- dokument paszportowy. Prawo daje osobie prawo do przedstawienia paszportu, który stracił ważność lub podlega wymianie, jeżeli cudzoziemiec musi skontaktować się z krajem obywatelstwa lub stałego pobytu w celu uzyskania nowego dokumentu, jeżeli kraj ten dopuścił się aktu agresji przeciwko Ukrainy lub nie uznaje integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy lub odmawia uznania bezprawności naruszania integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy;
- tłumaczenie na język ukraiński dokumentu paszportowego;
- polisa ubezpieczenia zdrowotnego;
- dokument potwierdzający wniesienie opłaty administracyjnej;
- a także jeden z wymienionych dokumentów:
- poddanie Ministerstwa Obrony Ukrainy, innego organu kierującego formacjami wojskowymi lub organu ścigania lub specjalnego organu państwowego pełniącego funkcje ścigania, który wykonywał zadania ATO, wykonywał środki w celu zapewnienia bezpieczeństwa i obrony narodowej, odpierania i powstrzymać agresję zbrojną Federacji Rosyjskiej w obwodach donieckim i ługańskim; lub
- petycja dowódcy jednostki Sił Zbrojnych Ukrainy, innych formacji wojskowych, organów ścigania, państwowego organu specjalnego przeznaczenia pełniącego funkcje ścigania, który wykonywał zadania ATO, wykonywał działania w celu zapewnienia bezpieczeństwa i obrony narodowej , odpierania i powstrzymywania zbrojnej agresji Federacji Rosyjskiej w obwodach donieckim i ługańskim, wydawane według odpowiedniej próby; lub
- orzeczenie sądu stwierdzające przynależność cudzoziemca do osób, które uczestniczyły w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy. Orzeczenie sądu składa się dopiero wtedy, gdy cudzoziemiec otrzymał pisemną odmowę przyjęcia ww. pisma lub wniosku.
W związku z powyższym, w celu potwierdzenia statusu osoby, która uczestniczyła w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy, cudzoziemiec musi posiadać dowód wojskowy i podpisać zgodnie z prawem umowę o służbie wojskowej w Siłach Zbrojnych.
Cudzoziemiec musi złożyć wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w ciągu 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (od 25 sierpnia 2019 r.).
Zezwolenie dla tych kategorii cudzoziemców wydawane jest na okres 3 lat. Ustawa przewiduje również przepis znoszący uzależnienie okresu ważności zezwolenia uzyskanego na tej podstawie od okresu ważności dokumentu paszportowego.
Przyjmowanie obywatelstwa ukraińskiego na podstawie udziału w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy”
Cudzoziemcy uczestniczący w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy mają prawo do uzyskania obywatelstwa ukraińskiego w uproszczonej procedurze.
Mówimy o tym, że co do zasady cudzoziemiec, aby zostać uznanym za obywatela Ukrainy, musi spełnić określone ustawowo warunki. Jednak pewne warunki przyjęcia obywatelstwa ukraińskiego nie dotyczą wyżej wymienionych kategorii cudzoziemców. W szczególności nie mają zastosowania następujące warunki:
- nieprzerwany pobyt na Ukrainie przez 5 lat;
- uzyskanie zezwolenia na imigrację na Ukrainę przed złożeniem wniosku o obywatelstwo;
- znajomość języka ukraińskiego w ilości wystarczającej do komunikacji;
- obecność legalnych źródeł utrzymania.
Jednak ważnym warunkiem ubiegania się o obywatelstwo ukraińskie jest uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie udziału w ochronie integralności terytorialnej Ukrainy.
Zwracamy również uwagę, że ubiegając się o obywatelstwo ukraińskie, takie kategorie cudzoziemców składają nie obowiązek wypowiedzenia obcego obywatelstwa (lub oświadczenie o braku obcego obywatelstwa), ale oświadczenie o zrzeczeniu się obcego obywatelstwa. Ten przepis ustawy faktycznie pozwala cudzoziemcowi zachować dwa obywatelstwa, gdyż cudzoziemiec nie ma obowiązku składania zaświadczenia o ustaleniu jego obcego obywatelstwa. W związku z tym cudzoziemiec może legalnie posiadać obywatelstwo Ukrainy oraz obywatelstwo (lub obywatelstwo) obcego państwa.
W kontekście przyjmowania ww. kategorii cudzoziemców do obywatelstwa należy zauważyć, że przesłanki odmowy obywatelstwa ukraińskiego nie będą brane pod uwagę tylko w przypadku ustalenia, że decyzje zostały podjęte z przyczyn politycznych przez właściwe organy państwa, które dokonało aktu agresji na Ukrainę lub państwa, które nie uznaje integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy lub odmawia uznania bezprawności naruszania integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy, w szczególności głosowało przeciwko Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych „O integralności terytorialnej Ukrainy” z dnia 27 marca 2014 r. Nr 68/262.
