Znajomość języka ukraińskiego jest jednym z głównych wymagań stawianych osobom ubiegającym się o obywatelstwo ukraińskie. W szczególności Ustawa Ukrainy „O obywatelstwie Ukrainy” stanowi, że cudzoziemiec, który wyraził zamiar uzyskania obywatelstwa ukraińskiego, musi biegle posługiwać się lub rozumieć język państwowy w stopniu wystarczającym do porozumiewania się.
Należy zauważyć, że wymóg znajomości języka państwowego nie jest czymś niezwykłym, ponieważ ustawodawstwo większości krajów świata od dawna wymaga potwierdzania znajomości języka państwowego w celu uzyskania obywatelstwa. Na przykład osoba chcąca nabyć obywatelstwo polskie musi zdać egzamin i uzyskać państwowy certyfikat znajomości języka; do uzyskania obywatelstwa brytyjskiego konieczne jest zdanie pisemnych i ustnych testów językowych; w USA istnieje tzw. test na obywatelstwo, który składa się z testu językowego oraz testu z historii kraju; aby uzyskać obywatelstwo belgijskie, osoba musi władać jednym z trzech języków urzędowych – francuskim, holenderskim lub niemieckim.
Znajomość języka ukraińskiego przez cudzoziemca chcącego uzyskać obywatelstwo ukraińskie może być potwierdzona jednym z następujących dokumentów:
– zaświadczenie o znajomości języka państwowego lub jego rozumienia w ilości wystarczającej do porozumiewania się;
– zaświadczenie lub wyciąg z odpisu dyplomu, jeżeli cudzoziemiec posiada dyplom lub inny dokument o ukończeniu placówki oświatowej z nauką języka ukraińskiego.
Osoba z pewnymi niepełnosprawnościami fizycznymi (niewidoma, głuchoniema, niema) musi przedstawić dokument potwierdzający niepełnosprawność przy ubieganiu się o obywatelstwo.
Jak uzyskać świadectwo znajomości języka państwowego?
Cudzoziemiec, który zamierza uzyskać obywatelstwo ukraińskie, przed złożeniem wniosku do Państwowej Służby Migracyjnej musi uzyskać zaświadczenie o znajomości języka państwowego.
Taki certyfikat można uzyskać tylko na Ukrainie. Certyfikat może być wydany przez kierownika placówki oświatowej, w której cudzoziemiec studiował, lub przez lokalny organ wykonawczy lub organ wykonawczy samorządu lokalnego (na przykład we Lwowie należy skontaktować się z Wydziałem Edukacji Wydziału Polityki Humanitarnej Lwowskiej Rady Miejskiej).
Aby uzyskać certyfikat we Lwowie, wnioskodawca musi złożyć wniosek, który musi zawierać zobowiązanie do odbycia rozmowy kwalifikacyjnej w celu ustalenia poziomu znajomości języka ukraińskiego. Podczas takiej rozmowy cudzoziemiec musi wykazać się znajomością języka, w szczególności czytania, mówienia po ukraińsku, prowadzenia rozmowy.
Ustawodawca nie stawia jasnych wymagań co do poziomu znajomości języka, dlatego wnioskodawca zagraniczny musi znać język ukraiński lub rozumieć go dokładnie w stopniu wystarczającym do porozumiewania się.
Zgodnie z ww. ustawą wymóg znajomości języka nie dotyczy cudzoziemców, którzy:
mają wybitne usługi dla Ukrainy;
odbyli służbę wojskową w Siłach Zbrojnych Ukrainy i otrzymali nagrodę państwową;
przyjęcie obywatelstwa ukraińskiego, które leży w interesie państwowym Ukrainy;
otrzymał zezwolenie na pobyt czasowy na podstawie bezpośredniego udziału w operacji antyterrorystycznej zgodnie z Ustawą Ukrainy „O statusie prawnym cudzoziemców i bezpaństwowców” (nowy przepis ustawodawczy).
Co czeka cudzoziemców w przyszłości?
W związku z uchwaleniem Ustawy Ukrainy „O zapewnieniu funkcjonowania języka ukraińskiego jako języka państwowego” wchodzą w życie nowe zasady i wymagania związane z używaniem języka państwowego. W szczególności, aby uzyskać obywatelstwo Ukrainy, cudzoziemiec musi poświadczyć odpowiedni poziom znajomości języka państwowego. Oznacza to, że osoba chcąca uzyskać obywatelstwo ukraińskie musi zdać egzamin potwierdzający znajomość języka ukraińskiego i jego rozumienie.
Z egzaminu z języka ukraińskiego zwolnieni są wyłącznie cudzoziemcy pełniący służbę w Siłach Zbrojnych Ukrainy, którzy otrzymali odznaczenie państwowe oraz osoby, których przyjęcie obywatelstwa ukraińskiego leży w interesie państwa. Jednak w ciągu 1 roku od dnia nabycia obywatelstwa wymienione kategorie cudzoziemców muszą opanować język państwowy na poziomie umożliwiającym jego rozumienie.
Ponadto niezbędny poziom opanowania języka państwowego zostanie określony przez specjalnie utworzony organ – Narodową Komisję ds. Standardów Języka Państwowego. Oznacza to, że standardy oceny poziomu opanowania języka państwowego będą jasno określone, co umożliwi ujednolicenie wymagań dotyczących znajomości języka obcego. Organizacją i przeprowadzeniem egzaminu oraz wydawaniem świadectw biegłości językowej zajmie się zarówno sama Komisja, jak i wyznaczone przez nią organy. Egzamin na stopień opanowania języka państwowego obejmuje wykonanie zadań ustnych i pisemnych. Dziś niestety nie ma jasno określonej procedury przeprowadzenia takiego egzaminu i uzyskania jego wyników.
Jednak przepis o konieczności pomyślnego zdania egzaminu z języka ukraińskiego w celu uzyskania obywatelstwa wejdzie w życie dopiero w 2021 r.
