Zgodnie z ustępem 1 część 1 artykułu 3 Ustawy Ukrainy „O obywatelstwie Ukrainy”: Obywatelami Ukrainy są wszyscy obywatele byłego ZSRR, którzy w momencie ogłoszenia niepodległości Ukrainy (24 sierpnia 1991 r.) na stałe przebywał na terytorium Ukrainy. Jednak do 1994 r. osoby te nadal posługiwały się paszportami w stylu sowieckim. Dopiero w 1994 roku można było uzyskać paszport obywatela Ukrainy. Choć nie oznacza to, że osoby, które mieszkały na terytorium Ukrainy w latach 1991-1994 nie były jej obywatelami, w praktyce wciąż pojawiają się trudności przy wydawaniu paszportu. W szczególności ci, którzy wyjechali za granicę w okresie od 25 sierpnia 1991 do 1994 roku i nie wydali wzorcowego paszportu z 1994 roku.
Biorąc pod uwagę fakt, że takie przypadki są dość powszechne, konieczne stało się udostępnianie informacji, które mogą być przydatne dla każdego, kto po dłuższej przerwie zdecydował się przywrócić swoje ukraińskie dokumenty.
Warto zacząć od tego, że jedynym dokumentem potwierdzającym zrzeczenie się obywatelstwa jest dekret Prezydenta Ukrainy o zrzeczeniu się obywatelstwa. Jeżeli dana osoba mieszkała na terytorium Ukrainy i była jej obywatelem w dniu 24 sierpnia 1991 r., bez wniosku o zrzeczenie się obywatelstwa i wydanie odpowiedniego dekretu przez Prezydenta Ukrainy, pozostaje obywatelem Ukrainy. Fakt nieposiadania paszportu obywatela Ukrainy wzoru z 1994 r. nie może być utożsamiany z zrzeczeniem się obywatelstwa.
Jeśli dana osoba mieszka za granicą przez długi czas, warto rozważyć dwie opcje rozwoju wydarzeń.
- Pierwsza opcja to wystawienie wyjścia do PMP.
Jeżeli dana osoba była obywatelem Ukrainy i po 24 sierpnia 1991 r. zakończyła procedurę wyjazdu na pobyt stały za granicą, wystarczy, że skontaktuje się z przedstawicielstwem dyplomatycznym Ukrainy za granicą w celu wykreślenia z rejestru konsularnego i dokończenia procedury powrót na Ukrainę. Po przybyciu na Ukrainę należy skontaktować się z Państwową Służbą Migracyjną z odpowiednim wnioskiem i wydać nowy paszport.
- Druga opcja to sytuacja, w której nie dokonano rejestracji wyjazdu do PMP, ale osoba mieszkała za granicą przez długi czas, w wyniku czego nie wydał w terminie paszportu wzoru z 1994 roku.
W takim przypadku pojawiają się problemy z odzyskaniem dokumentów, ponieważ do ubiegania się o paszport obywatela Ukrainy należy przedłożyć inny ważny dokument. Jeżeli w pierwszym wariancie jest to paszport zagraniczny, bo było wyjście do PMP, to w przypadku osoby mieszkającej za granicą bez ważnych ukraińskich dokumentów konieczne będzie przejście procedury ustalenia tożsamości. W tym celu należy przedstawić dostępne osobie dokumenty, w szczególności: kod identyfikacyjny, akt urodzenia oraz dokument potwierdzający miejsce zamieszkania na Ukrainie. Jednocześnie należy dodać jak najwięcej dokumentów potwierdzających fakt zamieszkiwania na terytorium Ukrainy (dyplomy, dokumenty ze szkoły lub pracy, kopie paszportu w stylu sowieckim, który dana osoba posiadała przed wyjazdem z Ukrainy itp. .).
Na podstawie tych dokumentów Państwowa Służba Migracyjna Ukrainy przeprowadza kontrolę i na podstawie jej wyników podejmuje decyzję o wydaniu paszportu obywatelowi Ukrainy.
Należy pamiętać, że bez względu na wyniki kontroli lub obecność innego obywatelstwa osoba, która mieszkała na terytorium Ukrainy po 24 sierpnia 1991 r. i była jej obywatelem, nadal nim pozostaje. Jak już wspomniano, braku paszportu nie można utożsamiać z utratą obywatelstwa. Taka sama sytuacja będzie w przypadku nabycia obcego obywatelstwa. Innymi słowy, jeśli obywatel Ukrainy nabył obce obywatelstwo, ale nie opuścił obywatelstwa Ukrainy, pozostaje obywatelem obu państw. Mimo to należy pamiętać, że w stosunkach z Ukrainą osoba ta będzie uważana za obywatela Ukrainy.
Powszechną praktyką jest odmawianie obywatelowi Ukrainy wystawienia paszportu obywatelowi Ukrainy, który ma inne obywatelstwo, a zamiast tego zachęca do ubiegania się o obywatelstwo poprzez pozostawienie paszportu zagranicznego. W praktyce nie da się tego jednak zrealizować, gdyż po ogłoszeniu niepodległości Ukrainy wymienione osoby były już jej obywatelami i nie składały żadnych petycji ani wniosków o zrzeczenie się obywatelstwa. Innymi słowy, nie można nabyć obywatelstwa już je posiadając.
Ogólnie rzecz biorąc, każdy przypadek jest wyjątkowy i ocenę prawną można wydać dopiero po dokładnym przestudiowaniu dokumentów, którymi dysponuje osoba i, w razie potrzeby, przesłaniu wniosków.
